Iran khủng hoảng kinh tế 1.45 triệu rial = 1 usd

Tính đến đầu năm 2026, Iran đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng kinh tế toàn diện và sâu sắc, được giới chuyên gia mô tả là đang ở "ngưỡng sụp đổ". Sự kết hợp giữa các lệnh trừng phạt quốc tế tái áp đặt, quản lý yếu kém và các cú sốc quân sự đã đẩy quốc gia này vào tình trạng kiệt quệ.

Đồng Rial (IRR) đã mất giá đến mức kỷ lục trong lịch sử.

• Tỷ giá thị trường tự do: Tính đến tháng 1/2026, 1 USD đã đổi được khoảng 1,45 triệu Rial. Việc tiền tệ mất giá khiến sức mua của người dân bị xóa sổ gần như hoàn toàn.

• Lạm phát: Tỷ lệ lạm phát chính thức duy trì ở mức trên 40%, nhưng giá các mặt hàng thiết yếu như thực phẩm và thuốc men đã tăng gấp đôi hoặc gấp ba trong vòng một năm qua. Nhiều gia đình trung lưu tại Tehran giờ đây phải cắt giảm các bữa ăn có thịt và hạn chế tối đa các chi tiêu cơ bản.

Nền kinh tế Iran bị bóp nghẹt bởi các yếu tố đối ngoại:

• Cơ chế "Snapback": Vào tháng 9/2025, do các cuộc đàm phán hạt nhân thất bại, Liên Hợp Quốc đã tái áp đặt toàn bộ các lệnh trừng phạt (snapback). Điều này khiến các giao dịch quốc tế của Iran bị đóng băng hoàn toàn.

• Hệ quả quân sự: Các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng hạt nhân và quân sự hồi giữa năm 2025 đã làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động sản xuất công nghiệp và niềm tin của các nhà đầu tư ít ỏi còn sót lại.

• Xuất khẩu dầu mỏ sụt giảm: Ngân hàng Thế giới (WB) dự báo GDP của Iran sẽ giảm thêm 2,8% trong năm 2026 do sản lượng dầu mỏ khó phục hồi dưới sức ép cấm vận mới.

Dù là quốc gia sở hữu trữ lượng dầu khí hàng đầu thế giới, Iran lại rơi vào cảnh... thiếu điện và khí đốt:

• Thiếu hụt khí đốt: Chính phủ thiếu khoảng 350 triệu mét khối khí mỗi ngày, dẫn đến việc phải cắt điện luân phiên diện rộng để ưu tiên sưởi ấm cho hộ gia đình vào mùa đông.

• Sản xuất đình trệ: Mất điện khiến năng suất công nghiệp giảm 30-50%, gây thiệt hại hàng chục tỷ USD và đẩy hàng ngàn doanh nghiệp nhỏ đến bờ vực phá sản.

Sự phẫn nộ về kinh tế đã chuyển hóa thành các cuộc biểu tình rầm rộ bắt đầu từ cuối tháng 12/2025:

• Quy mô: Đây được coi là làn sóng biểu tình lớn nhất trong nhiều thập kỷ, với sự tham gia của giới thương nhân tại các khu chợ lớn (Grand Bazaar) – vốn là lực lượng ủng hộ truyền thống của chính quyền.

• Bạo lực leo thang: Tại nhiều thành phố như Isfahan và Tehran, các cuộc đụng độ đã nổ ra. Người dân xuống đường với khẩu hiệu không chỉ về giá cả mà còn về những thay đổi chính trị sâu rộng.